Ik zie het als mijn verantwoordelijkheid om een wenkend perspectief te bieden.

Jetske Thielen vertelt alles over tien jaar duurzaam ondernemerschap

Een decennium geleden begon Jetske met Duurzaam Vlechtwerk. Haar eigen onderneming, waarmee ze wil verbinden, verbeteren en verblijden. Met de podcastserie ‘Duurzaam, hoe dan?!’ als spreekwoordelijke kers op de taart. Laatst werd ze zelf geïnterviewd voor haar eigen podcast. Dit artikel is een weergave van de visie, ervaringen en tips die ze tijdens dat interview met de luisteraars deelde.

Jetske, stel dat jij niet zo mogen vertellen wat voor werk je doet. Wie ben je dan?

“Goede vraag! Uiteindelijk ben ik iemand die het leuk vindt om het licht te zien. Die optimistisch in het leven staat en de mooie kleuren aanwijst, in plaats van de grijze en de donkere. Soms ben ik ook wat melancholisch. Het is zeker niet alleen maar vliegen, fluiten en fladderen. Maar ik houd van leren, proberen en nieuwe dingen onderzoeken. En dan niet in de repetitiestand, maar in vrijheid. Dat heb ik nodig.”

Waar verwonderde je jezelf als kind over?

“Als kind kwam ik bij veel verschillende vriendinnetjes over de vloer. Bij de een hadden ze een garagebedrijf en leerde ik koteletjes eten met mijn handen. De ander woonde in een villa en daar aten ze heel netjes met mes en vork. En bij weer een ander vierde ik Pesach. Die verschillen vond ik razend interessant. Eigenlijk ben ik altijd aan het spiegelen en aan het analyseren, een beetje zoals een antropoloog zou doen: hoe werkt het hier en wat zijn de spelregels? Daardoor kan ik mezelf in verschillende omgevingen bewegen en zien wat daar specifiek nodig is. Soms ben ik wel een beetje een kameleon, ja. Zonder mijn eigen kleuren te verliezen.”

Je komt vaak bij bedrijven waar verandering nodig is. Hoe blijf je dan bij je eigen kleur?

“Dat is wel een proces geweest. Ik heb lang gedacht dat ik een masker op moest zetten. Dat ik harder en analytischer moest zijn en meer vanuit het hoofd moest reageren. Maar dat past niet bij mij, merkte ik al gauw. In Rotterdam werkte ik bijvoorbeeld aan een duurzaamheidsprogramma voor grote woningcorporaties met zeven vestigingen. Ik was een jonkie met een enorme bewijsdrang en wilde die zeven vestigingen meekrijgen. Maar met kerst zat ik uitgeblust op de bank omdat het niet overal even soepel liep. Toen ben ik me gaan focussen op drie van de zeven vestigingen en dat werkte wél. Het mooie is dat die andere vier vestigingen daardoor ook overtuigd raakten. Dat heeft me geleerd dat het oké is om duidelijke keuzes te maken. En dat ik het op mijn manier mag doen. Niet met schema’s en modellen, maar vanuit mijn kleur en vanuit mijn hart. Met handen om het concreet te maken.”

Waarom denk je dat we ons toch vaak richten op mensen en groepen die niet willen?

“Vaak gaat de meeste aandacht naar de grote monden. Naar de monden die heel hard ‘nee’ roepen. Maar de grootste groep is natuurlijk het stille midden. Die groep hoor je alleen niet zoveel. In Rotterdam organiseerde ik bijvoorbeeld energiemarkten waar veel bewoners op afkwamen die allemaal leuke, inspirerende ideeën voor energiebesparing hadden. Mijn collega’s van de woningcorporaties verbaasden zich, want die hadden meestal contact met de mensen bij wie dingen misgingen of voor wie ze wat op moesten lossen. Het is belangrijk dat we oog houden voor dat ‘stille midden’ en dat we die mensen en hun positieve ideeën herkennen, meekrijgen en op een podium zetten. Dat zullen ze zelf niet snel doen, dus daar moet je je bewust van zijn. Overigens zet ik mezelf ook niet graag in de schijnwerpers. Ik vind het superleuk om de slingers uit te hangen in een organisatie, maar voor mezelf vind ik dat lastig.”

Misschien omdat je het gevoel hebt dat je in dienst staat van het grotere geheel?

“Aan de ene kant wel, maar ik heb ook geleerd dat het helpt om jezelf daarin te laten zien. En dan niet voor je eigen ego of om te showen hoe geweldig groen je bent of wat dan ook. Tenslotte ben ik ook maar een mens, ik doe ook niet alles perfect. Maar het helpt wel om het goede voorbeeld te geven. Tijdens lezingen vertel ik bijvoorbeeld waarom ik voor Herenboeren gekozen heb en hoe we gezamenlijk voedsel verbouwen. Niet iedereen zit daarop te wachten, maar heel veel mensen vinden het wel interessant en die mensen vertellen het door en maken de beweging weer een stukje groter. Ik zie het wel als mijn verantwoordelijkheid om goede voorbeelden te laten zien en door te geven. Om een wenkend perspectief te bieden.”

Je hebt het vaak over het wenkend perspectief. Wat betekent dat voor jou persoonlijk?

“Het klinkt misschien een beetje gek, maar het ondernemerschap heeft mij geholpen om in te zien dat ik mijn belangrijkste asset ben. Als ik goed zorg voor mezelf, kan ik beter zorgen voor mijn bedrijf en voor de purpose die ik nastreef. Ik wil niet opbranden in deze missie, maar ik wil mezelf daar soepeler en meer moeiteloos in gaan bewegen. En ik hoop dat het stille midden zich daar ook serieus bij aan gaat sluiten en hun stem laat horen. We zijn met een groot collectief dat samen behoorlijk wat voor elkaar kan boksen op de langere termijn. Dingen kunnen veranderen en verbeteren. Vroeger vonden we het normaal en zelfs stoer om te roken, dat is ook compleet omgeslagen.”

Denk je dat het er over twintig jaar heel anders uitziet als het daarover gaat?

“Ja, ik denk dat we wel zullen moeten. Maar er zal eerst meer chaos ontstaan voordat we met zijn allen gaan voelen dat duurzaam de juiste weg is. Extreme weersomstandigheden, watertekorten, noem maar op. Als de nood hoog is, wordt het zakelijk gezien slim om gezond te bouwen en duurzame keuzes te maken in je bedrijfsvoering. Niet alleen vanwege een groenere wereld en een ‘blijer milieumens’, maar ook omdat we gewoon met een harde, geopolitieke realiteit hebben te dealen. En dan blijft altijd de vraag: kies ik voor een positieve bijdrage of voor angst en vastklampen aan het oude systeem?”

Die harde realiteit waar we op afstevenen, ja. De overheid zou die duurzame keuzes toch op grotere schaal moeten ondersteunen.

“We hebben gelukkig een heel sterke onderstroom, zoals ik dat noem. Dat zijn collectieven die elkaar versterken, zoals de Struikrovers, de Herenboeren of de vrouwelijke ondernemers die in Oisterwijk een houten, vegan hotel bouwen. Je hoeft echt niet alles zelf te ontwikkelen, je kunt je ook gewoon ergens bij aansluiten. ‘Schone rivieren’ is een ander mooi voorbeeld. Je meldt je als burgerwetenschapper aan en wandelt tweemaal per jaar een kilometer langs een rivier. Simpel en je bent meteen onderdeel van een groter geheel. Gelukkig zie ik dat de overheid dit soort initiatieven steeds meer omarmt en ondersteunt.”

Zelf heb je natuurlijk deze podcast met meer dan veertig afleveringen gemaakt. Hoe was het om je kindje de wereld in te slingeren?

“Doodeng! In de coronatijd ben ik het gewoon eens gaan proberen, samen met Geanne van Arkel, een autoriteit op het gebied van duurzaamheid die onlangs helaas is overleden. Zij was echt mijn duurzaamheidszus en de perfecte eerste kandidaat voor mijn podcast. Ik heb toen drie afleveringen gemaakt en stond op het punt om die afleveringen te lanceren, maar dacht opeens: ‘Dit kan toch niet, wie zit hier nou op te wachten?’. Al die twijfels en onzekerheden dwarrelden door mijn hoofd en toen vroeg iemand: ‘Misschien is dit wel van waarde voor iemand anders. Gaat het om jou of om de inhoud die je wil delen?’. Toen viel het kwartje pas echt. Dit gaat verder dan mijzelf, ik doe dit om de transitie te versnellen. Die gedachte maakte dat ik dat onzekere stemmetje kon verzachten en eindelijk op de lanceerknop durfde te drukken.”

Stel dat je achterkleinkinderen over honderd jaar deze podcast terugluisteren. Wat hoop je dan? En wat zouden ze zeggen over de keuzes die onze generatie heeft gemaakt?

“Soms ben ik wel een struisvogel. Dan ben ik zo bezig met wat er allemaal is, wat er allemaal kan en met het in de spotlights zetten van de koplopers. En ondertussen durf ik niet echt te kijken naar de muur waar we met zijn allen tegenaan gaan botsen. Misschien is het zelfbescherming, dat zou kunnen. Maar wat leggen wij aan zorgen en verantwoordelijkheden op aan de volgende generatie?

Ik hoop dat ze zeggen dat we ons best hebben gedaan, met alle kennis en middelen die we nu hebben. We zullen best een beetje verwijtend worden aangekeken, dat is ook logisch en onderdeel van de cyclus. Maar ik hoop dat ze ons vergeven en dat ze vooral hun eigen natuur meer hebben teruggevonden. En dat ze daarin hun eigen levensgeluk waar kunnen maken.”

Tot slot. Wat betekent waar levensgeluk voor jou?

“Als ik kijk naar de toekomst vind ik het behoorlijk heftig wat ons te wachten kan staan. Tegelijkertijd wil ik mijn kinderen ook levensgeluk meegeven. Vroeger gingen we vaak afval rapen in het bos. Superleuk, maar op een gegeven moment waren we alleen nog maar gefocust op troep en plastic. Toen hebben we het omgedraaid. Op de heenweg gaan we gewoon lekker wandelen en op de terugweg gaan we rapen. Zodat we nog steeds de mooie dingen zien. Ik denk dat dat laatste heel essentieel is om levensgeluk te ervaren. En verder word ik gelukkig van het gevoel dat je een steentje in een rivier gooit. Dat je iets doet wat bij je past en wat anderen positief beïnvloedt. Ook al is het maar een heel klein steentje.”